Anal fissür, anal kanalın iç yüzeyini döşeyen mukozada oluşan küçük bir yırtık veya çatlakdır.
Genellikle dışkılama sırasında veya sonrasında ağrıya neden olur ve tuvalet kâğıdında ya da dışkı üzerinde parlak kırmızı kan görülmesiyle birlikte olabilir.

Anal fissürler sık görülür ve çoğu zaman iyi huyludur; ancak oldukça ağrılı ve rahatsız edici olabilir.

Sık Görülen Nedenler

Anal fissürler en sık anal kanala olan travma sonucu gelişir:

• Sert veya büyük dışkının geçmesi

• Kabızlık ve ıkınma

• Tekrarlayan ishal

• Doğum

• Anal spazm veya anal sfinkter tonusunun yüksek olması

Daha nadiren şu durumlarla ilişkili olabilir:

• İnflamatuvar barsak hastalığı (özellikle Crohn hastalığı)

• Anal enfeksiyonlar

• Anal bölgeye kan akımının azalması

Tipik Belirtiler

Yaygın belirtiler şunlardır:

• Dışkılama sırasında keskin veya yanıcı ağrı

• Dışkılama sonrası dakikalarca–saatlerce sürebilen ağrı

• Tuvalet kâğıdında veya dışkının üzerinde parlak kırmızı kan

• Ağrı nedeniyle dışkılamadan kaçınma korkusu

• Anal bölgede kasılma veya gerginlik hissi

Ne Zaman Endişelenmelisiniz?

Aşağıdaki durumlarda mutlaka doktora başvurulmalıdır:

• 6–8 haftadan uzun süren ağrı

• Tekrarlayan fissürler

• Orta hat dışında yerleşmiş fissürler

• Aşağıdaki eşlik eden bulguların olması:

• Kilo kaybı

• İshal

• Ateş

• Anal akıntı

• İnflamatuvar barsak hastalığı öyküsü

Bu bulgular altta yatan başka bir hastalığı düşündürebilir ve ileri değerlendirme gerektirir.

Anal Fissür Tanısı Nasıl Konur?

Tanı genellikle kliniktir ve şunlara dayanır:

• Ayrıntılı hasta öyküsü

• Anal bölgenin dikkatli ve nazik görsel muayenesi

Çoğu vakada:

• Şiddetli ağrı nedeniyle parmakla rektal muayeneden kaçınılır

• Ek tetkik gerekmez

Şu durumlarda ileri inceleme (örn. endoskopi) düşünülür:

• Fissür atipik ise

• Tedaviye rağmen düzelme yoksa

• Alarm bulguları varsa

Anal Fissür Nasıl Tedavi Edilir?

Anal fissürlerin çoğu konservatif tedavi ile iyileşir:

• Dışkının yumuşatılması (lif, sıvı, osmotik laksatifler)

• Ikınmadan kaçınma

• Ilık oturma banyoları

• Anal sfinkteri gevşeten topikal tedaviler:

• Nitratlar (nitrogliserin)

• Kalsiyum kanal blokeri içeren pomatlar

Ağrının kontrolü ve düzenli dışkılama alışkanlığı iyileşme için temel unsurlardır.

Seçilmiş kronik veya dirençli olgularda uzman tarafından başka tedaviler değerlendirilebilir.

Şu Anda Yapabilecekleriniz

• Yumuşak ve düzenli dışkılama sağlayın

• Yeterli sıvı tüketin

• Diyet lifi alımını kademeli artırın

• Tuvalette uzun süre oturmaktan ve ıkınmaktan kaçının

• Ağrı için oturma banyoları uygulayın

Ne Zaman Gastroenteroloji veya Kolorektal Cerrahi Uzmanına Başvurmalısınız?

Belirtiler kalıcı, tekrarlayıcı veya şiddetliyse ya da konservatif tedaviye rağmen iyileşme olmuyorsa, uzman değerlendirmesi önerilir.

EĞİTİM NOTLARI

Anal Fissür – Klinik Derleme

Tanım

Anal fissür:
Anal kanalın anodermasında oluşan lineer yırtık; en sık posterior orta hatta yerleşir.

• Akut fissür: < 6 hafta

• Kronik fissür: ≥ 6–8 hafta (sıklıkla sentinel skin tag veya sfinkter liflerinin açığa çıkması eşlik eder)

Patofizyoloji

Temel mekanizmalar:

• Sert dışkıya bağlı travma

• İç anal sfinkter hipertonisi

• Anodermal kan akımında azalma

Ağrı → sfinkter spazmı → iskemi → iyileşme bozukluğu
Bu durum kısır bir ağrı–spazm–iskemi döngüsü oluşturur.

Tipik Yerleşim

• Posterior orta hat (en sık)

• Anterior orta hat (kadınlarda daha sık)

• Lateral fissürler sekonder nedenler açısından şüphe uyandırır

Ayırıcı Tanı

• Hemoroidler

• Perianal apse veya fistül

• Crohn hastalığı

• Anal kanser

• Enfeksiyöz proktit

• Dermatolojik hastalıklar

Alarm Bulguları

Sekonder patolojiyi düşündüren durumlar:

• Lateral veya çoklu fissürler

• Uygun tedaviye rağmen iyileşmeme

• İshal veya sistemik belirtiler

• İmmünsüpresyon

• İnflamatuvar barsak hastalığı öyküsü

Tanısal Yaklaşım

• Tanı çoğu zaman kliniktir

• Akut fissürde ağrılı muayenelerden kaçınılır

• İleri tetkik yalnızca şu durumlarda yapılır:

• Atipik özellikler

• Kronik, iyileşmeyen fissür

• Sekonder neden şüphesi

Tedavi İlkeleri

• Dışkı düzeninin sağlanması

• Sfinkter tonusunun azaltılması

• Ağrının kontrolü

• Gereksiz girişimlerden kaçınma

• Cerrahi, dirençli olgularda son seçenektir

Temel Öğretici Noktalar

• Anal fissür iyi huylu ancak çok ağrılıdır

• Bulgulara göre ağrı şiddeti orantısız olabilir

• Çoğu fissür konservatif tedaviyle iyileşir

• Dışkı kıvamı tedavinin merkezindedir

• Atipik fissürler mutlaka ileri değerlendirme gerektirir